محمد بن أحمد الفاسي المكي ( مترجم : محمد مقدس )
53
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى )
بازسازى و مرمت كرده است . گويا در ايام دولت او بود كه گردنهاى كه باروى « باب شبيكه » بر آن ساخته شده ، از سوى « مظفر » حاكم اربل در سال 607 آمادهسازى و هموار گرديد و چه بسا هم او ، باروى جديد بالاى مكه را ساخته باشد ، والله اعلم . در كتب تاريخى آمده است كه مكه در زمان « مقتدر باللَّه » « 1 » عباسى ، داراى بارو بوده است ، ولى در نيافتم كه آن بارو در كدام سوى شهر قرار داشته است . طول مكه از « باب معلاة » تا « باب ماجن » در امتداد ويرانههاى ديوار و مسعى و بازار معروف به « سوق العلّافه » « 2 » و مسيل وادى ابراهيم ، 4470 ذرع دستى است كه ذكر آن در بيان حدود حرم خواهد آمد . در اين حال مىتوان گفت كه اندازهء آن ، هفت هشتم ذرع آهنى است . طول مكه از « باب معلاة » تا « باب شبيكه » در امتداد ويرانههاى ديوار و مسعى و مسيل « وادى ابراهيم » كه در كوچهاى كه به خانهء معروف به خانهء « ابنعرفه » در « شبيكه » درمىآيد و به سمت « باب شبيكه » منحرف مىگردد ، به ميزان 4692 ذرع دستى است و از « باب معلّاة » تا « باب شبيكه » در امتداد ويرانههاى ديوار به سمت « سوق البُنّ والحشيش » ( بازار قهوه و علوفه ) تا « سويقه » و از آنجا به « شبيكه » ، مقدار 4172 ذرع دستى است . كسى را سراغ ندارم كه پيش از من ، اندازههايى به ذرع دستى داده باشد . اندازههايى كه در اصل اين كتاب آمده است ، در يكى از نسخههاى ابنحاجب ( ذرع درستى ) مشهور شمرده شده است و از كسى كه مىگويد يك « ميل » برابر با 3500 ذرع است - بنا بر گفتهء ابنعبدالبرّ كه شيخ خليل مالكى صاحب « التوضيح » از وى نقل كرده است - درستتر است و نيز كسى كه مىگويد يك ميل برابر با چهار هزار ذرع است و اهلحساب آن را قبول دارند و به گفتهء « ابوالوليد باجى » ، در نقل قولى كه صاحب « التوضيح » از وى مىكند ، بيشتر مردم بر همين قولند و نيز گفتهء شش هزار ذرع را در مورد
--> ( 1 ) - « مقتدر باللَّه » از خلفاى عباسى ، در سال 295 به خلافت رسيد و تا سال 317 در خلافت باقى ماند . ( 2 ) - امروزه به نام « سوق الصغير » معروف است .